Ebeveyn Danışmanlığı ve Psikoeğitim

Ebeveyn danışmanlığı nedir?

Ebeveyn danışmanlığı, anne ve babaların çocuğun gelişimini, duygularını ve davranışlarını anlamasına, günlük zorluklarla daha tutarlı ve sakin biçimde baş etmesine yardım eden bir destek sürecidir. Çocuğun davranışını tek başına düzeltmeye değil, ebeveyn ile çocuk arasındaki ilişkiyi güçlendirmeye odaklanır.

Ebeveyn danışmanlığına başvurmak iyi bir anne ya da baba olamadığınız anlamına gelmez. Her ebeveyn zaman zaman ne yapacağını bilemez; çocuk büyüdükçe ihtiyaçlar da değişir. Bu destek, çocuğun kendi terapisine eşlik edebileceği gibi tek başına da yürütülebilir. Hizmetin bir parçası olan psikoeğitim ise ebeveynlere ve öğretmenlere çocuk gelişimi ve ruh sağlığı hakkında yapılandırılmış bilgi verilmesidir.

Hangi konularda ebeveyn danışmanlığı alabilirsiniz?

Ebeveyn danışmanlığı, çocuk ve ergenle ilgili günlük yaşamın hemen her alanında başvurulabilecek bir destektir. En sık çalışılan konular şunlardır:

• Sınır koyma: Kuralları çocuğun yaşına uygun biçimde belirlemek ve sevgiyle tutarlı kalabilmek
• Öfke ve davranış sorunları: Öfke nöbetleri, vurma, inatlaşma gibi durumlarda sakin kalabilmek (öfke nöbetleri yazımızda pratik öneriler bulabilirsiniz)
• Uyku, tuvalet ve yeme rutinleri: Uykuya geçiş, tuvalet eğitimi ve sofradaki zorlanmalar
• Kardeş ilişkileri: Yeni kardeşin doğumu, kıskançlık ve kardeşler arası çatışmalar (kardeş kıskançlığı)
• Boşanma süreci: Ayrılığı çocuğa yaşına uygun biçimde anlatmak, iki ev arasında düzeni korumak ve çocuğu ebeveynler arasında taraf yapmamak
• Ergenlikle iletişim: Özerklik isteği, mahremiyet, ekran kullanımı ve çatışmalar (ergenle iletişim)
• Tanı sonrası aileye destek: Çocuk otizm spektrum bozukluğu, DEHB ya da öğrenme güçlüğü gibi bir tanı aldığında tanıyı anlamak, duygusal yükü paylaşmak ve günlük yaşamı yeniden düzenlemek

Bireysel ebeveyn görüşmesi ile ebeveyn grubu arasındaki fark nedir?

Bireysel ebeveyn görüşmesi ailenize özgü durumu ayrıntılı biçimde ele alırken, ebeveyn grubu benzer konularla ilgilenen ailelerin bir uzman eşliğinde bilgi ve deneyim paylaştığı bir çalışmadır. Hangisinin daha uygun olduğuna ilk görüşmede birlikte karar veririz:

Ebeveyn gruplarının güncel programı ve konuları için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Merkezimizde ebeveyn danışmanlığı süreci nasıl işler?

Bakırköy'deki merkezimizde ebeveyn danışmanlığı, dört aşamalı danışmanlık sürecimize bağlı olarak yürütülür:

1. Başvuru ve ilk görüşme: Başvuru nedeni, çocuğun gelişim öyküsü, aile düzeni ve sizin bu süreçte neler hissettiğiniz konuşulur. İlk görüşmeler çoğu zaman çocuk olmadan yapılır.
2. Bireyselleştirilmiş planlama: Hedefler birlikte belirlenir; bireysel görüşmenin mi grubun mu daha uygun olduğu ve çocuğun ayrıca bir değerlendirmeye ihtiyacı olup olmadığı netleşir.
3. Görüşmelerin başlaması: Somut örnek durumlar üzerinden çalışılır; evde denenecek küçük ve uygulanabilir adımlar belirlenir. Görüşmelerin sıklığı ve süresi ilk görüşmede, ailenin ihtiyacına göre planlanır.
4. İlerleme takibi ve değerlendirme: Neyin işe yaradığı, neyin zorladığı birlikte gözden geçirilir ve plan gerektiğinde güncellenir.

Bu süreçte ailenin rolü pasif bir dinleyici olmak değil, çocuğunu en yakından tanıyan kişi olarak uzmanla birlikte çalışmaktır.

Ebeveyn danışmanlığında hangi yaklaşımlardan yararlanılır?

Merkezimizde ebeveyn danışmanlığı, farklı yaklaşımlarda eğitim almış uzmanlarımızla, ailenin ihtiyacına göre planlanır:

• Nadin Dença Nerse ebeveyn grup çalışmaları yürütür; 2011–2021 yılları arasında özel bir okulda okul psikoloğu ve rehberlik koordinatörü olarak çalışırken ebeveyn danışmanlığı üzerine yoğunlaşmıştır.
• Kübra Arıkan, Uzmanlar İçin Ebeveyn Danışmanlığı Eğitimi'ni, Anna Freud Centre'ın Zihinselleştirmeye Dayalı Aile Terapisi Eğitimi'ni ve Çocuk Anne Baba Gelişim Atölyeleri (ÇABA) uygulayıcı eğitimini almıştır. Zihinselleştirme, çocuğun davranışının ardındaki duygu ve düşünceleri merak edip anlamaya çalışmak demektir.
• Gözde İlhan Karadağ Attachment Parenting International onaylı ebeveyn eğitmenidir; Theraplay® oyun ve aile terapisi yaklaşımıyla ebeveyn ile çocuk arasındaki bağı oyun yoluyla güçlendiren çalışmalar yürütür.
• Dilek Kanak, erken çocuklukta ebeveyn ile çocuk arasındaki günlük etkileşimleri gelişimi destekleyecek biçimde güçlendirmeyi amaçlayan ETEÇOM (Etkileşim Temelli Erken Çocuklukta Müdahale Programı) sertifikasına sahiptir.

Hangi yaklaşımın kullanılacağı; çocuğun yaşına, ailenin başvuru nedenine ve hedeflere göre belirlenir.

Ebeveyn danışmanlığı çocuğun kendi terapisiyle nasıl birlikte yürür?

Çocuk ya da ergen merkezimizde oyun terapisi, psikoterapi veya başka bir terapi alıyorsa, ebeveyn görüşmeleri bu sürecin doğal bir tamamlayıcısıdır. Çocuğun seanslarda kazandığı beceriler, evde de desteklendiğinde günlük yaşama daha kolay yerleşir.

Bu görüşmelerde çocuğun seans içeriği ayrıntılarıyla aktarılmaz; çünkü çocuğun terapistine güven duyması, söylediklerinin korunacağını bilmesine bağlıdır. Bunun yerine sürecin genel gidişatı, evde gözlenen değişiklikler ve ebeveynlerin neler yapabileceği konuşulur. Ergenlerde mahremiyete gösterilen özen daha da önemlidir. Çocuğun ya da başkalarının güvenliğini ilgilendiren durumlarda ise aile bilgilendirilir.

Çocuk psikiyatrik olarak da izleniyorsa ebeveyn danışmanlığı bu süreçle uyum içinde yürütülür; tanı ve ilaçla ilgili kararlar yalnız hekime aittir.

Öğretmenlere psikoeğitim neleri kapsar?

Öğretmenlere yönelik psikoeğitim, sınıftaki çocukların gelişimsel ve duygusal ihtiyaçlarını anlamaya ve sınıf içinde destekleyici yöntemler kullanmaya yönelik yapılandırılmış bir bilgi paylaşımıdır. İçerik okulun ve öğretmenlerin ihtiyacına göre belirlenir; sık ele alınan konular şunlardır:

• Dikkat güçlüğü yaşayan öğrenciyi sınıfta desteklemek
• Kaynaştırma öğrencileri ve sınıf içi uyarlamalar
• Kaygılı çocuğun okula uyumu
• Öfke ve davranış güçlüklerine sakin ve tutarlı yaklaşım
• Ailelerle iş birliği ve zor konuşmaları yönetmek

Ekibimizde okul ortamında uzun yıllar çalışmış uzmanlar bulunur. Belirli bir öğrenciye yönelik destek gerektiğinde psikoeğitim, ailenin onayıyla yapılan okul gözlemleri ile birlikte planlanabilir.

Ne zaman ebeveyn danışmanlığına başvurmalısınız?

Aynı zorluk haftalardır tekrar ediyor, evdeki gerginlik artıyor ya da ne yapacağınızdan emin olamıyorsanız, başvurmak için büyük bir sorun beklemenize gerek yoktur. Şu durumlar bir uzmanla konuşmak için iyi birer işarettir:

• Denediğiniz yöntemler işe yaramıyor ve kendinizi tükenmiş hissediyorsunuz.
• Anne ve baba olarak çocuğa yaklaşımınızda sık sık ayrışıyorsunuz.
• Boşanma, taşınma, kayıp ya da yeni kardeş gibi bir değişim yaşıyorsunuz.
• Çocuğunuz yeni bir tanı aldı ve nereden başlayacağınızı bilmiyorsunuz.

Çocuğun kendisinin de bir değerlendirmeye ihtiyacı olabileceğini düşünüyorsanız bunu ilk görüşmede konuşabiliriz. Çocuğunuz ya da ergeniniz kendine zarar vermekten söz ediyorsa beklemeden profesyonel destek alın; acil durumlarda 112'yi arayın.