Sosyal Beceri Grupları

Sosyal beceri grupları nedir?

Sosyal beceri grupları, çocukların etkili iletişim, empati, iş birliği ve sosyal etkileşim becerilerini geliştirmek amacıyla uzman eşliğinde yürütülen grup terapileridir. Özellikle sosyal ilişkilerde zorlanan çocuklar için destekleyici bir ortam sunar: Çocuk, bir yetişkinle baş başayken değil, akranlarıyla birlikteyken ortaya çıkan gerçek durumlarla karşılaşır ve yeni davranışları güvenli bir çerçevede dener.

Sosyal beceriler bir ders gibi anlatılarak değil, yaşanarak öğrenilir. Bu nedenle grup oturumları oyun, ortak etkinlik, canlandırma (rol oyunu) ve kısa sohbetler üzerine kuruludur. Uzman, etkileşimi yakından izler; çocuk zorlandığında ona ipucu verir, başarılı denemeleri fark edip güçlendirir. Amaç çocuğu bir kalıba sokmak değil, kendisi gibi kalarak başkalarıyla daha rahat bağ kurabilmesine yardımcı olmaktır.

Sosyal beceri grupları kimler için uygundur?

Sosyal beceri grupları, arkadaşlık kurmakta, oyuna katılmakta veya akranlarıyla anlaşmakta zorlanan çocuklar için uygundur. Aileler ve öğretmenler çoğunlukla şu durumlardan söz eder:

• Arkadaş edinmekte ya da arkadaşlığı sürdürmekte zorlanmak, teneffüslerde yalnız kalmak
• Sosyal ortamlarda belirgin kaygı, çekingenlik veya utanma (sosyal kaygı)
• Sıra beklemekte, paylaşmakta, oyun kurallarına uymakta güçlük
• Kaybetmeyi, “hayır” cevabını ya da hayal kırıklığını kabullenmekte zorlanmak
• Başkalarının duygu ve niyetlerini anlamakta, ortak oyunu sürdürmekte güçlük
• Otizm spektrumunda olan veya DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) tanısı almış, akran ilişkilerinde desteğe ihtiyaç duyan çocuklar

Bu işaretler tek başına bir tanı anlamına gelmez; birçok çocuk belirli dönemlerde sosyal açıdan zorlanabilir. Gruba katılmak için bir tanı şartı da yoktur. Belirtiler hakkında genel bilgi için otizmin erken belirtileri ve DEHB belirtileri yazılarımıza göz atabilirsiniz; çocuğunuz için uygun desteğe ise bir uzman değerlendirmesiyle karar vermek gerekir.

Sosyal beceri gruplarında hangi beceriler çalışılır?

Gruplarda iletişimin temel taşlarından başlayarak empati, iş birliği ve problem çözmeye uzanan bir dizi beceri çalışılır. Hangi becerilere ağırlık verileceği, grubu oluşturan çocukların yaşına ve ihtiyacına göre belirlenir.

Zihin kuramı (başkalarının düşünce, duygu ve niyetlerinin kendininkinden farklı olabileceğini anlayabilme) bu becerilerin pek çoğunun temelinde yer alır. Bu nedenle gruplarda yalnız davranış değil, davranışın arkasındaki anlama süreci de desteklenir.

Merkezimizde sosyal beceri grupları hangi yaklaşımlarla yürütülüyor?

Merkezimizdeki grup çalışmaları, ilişki ve oyun temelli yaklaşımları yapılandırılmış beceri öğretimiyle bir araya getirir. Uzman psikoloğumuz Gözde İlhan Karadağ, Floortime temelli sosyal etkileşim grupları ve Theraplay® temelli bağlanma odaklı oyun grupları düzenlemektedir.

• Floortime temelli sosyal etkileşim grupları: Çocuğun ilgisini ve liderliğini izleyerek karşılıklı iletişimi oyun içinde genişletmeyi hedefler. Yöntemin ayrıntıları için DIR Floortime sayfamıza bakabilirsiniz.
• Theraplay® temelli oyun grupları: Theraplay®, bağlanma odaklı bir oyun ve aile terapisi yaklaşımıdır. Bu gruplarda yapılandırılmış oyunlarla çocukların birbirleriyle ve uzmanla güvenli, keyifli ve uyumlu bir ilişki deneyimlemesi desteklenir.
• Sosyal beceri ve zihin kuramı çalışmaları: Uzman psikoloğumuz ve kurum koordinatörümüz Dilek Kanak, Sosyal Beceriler ve Zihin Kuramı Becerilerinin Değerlendirilmesi ve Öğretimi eğitimini tamamlamıştır; çocuğun sosyal becerilerinin değerlendirilmesinde ve hedeflerin belirlenmesinde bu birikimden yararlanılır.

Bakırköy Cevizlik'teki bahçeli, ev sıcaklığındaki merkezimiz, çocukların kendilerini rahat hissetmesine yardımcı olan oyun odalarına sahiptir.

Sosyal beceri grubu bireysel terapiden nasıl ayrılır?

Bireysel terapi çocuğun iç dünyasına ve kendine özgü zorluklarına odaklanırken, sosyal beceri grubu bu becerilerin akranlar arasında gerçek zamanlı olarak denendiği bir alan sunar. İki yaklaşım birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman tamamlayıcısıdır.

• Bireysel çalışmada çocuk tek bir uzmanla çalışır; kaygı, öfke, özgüven gibi duygusal konular daha derinlemesine ele alınabilir. Örneğin oyun terapisi, küçük çocukların duygularını oyun aracılığıyla ifade etmesine alan açar.
• Grup çalışmasında ise sıra alma, uzlaşma, bir oyuna katılma ya da “hayır” deme gibi beceriler yalnız konuşularak değil, akranlarla birlikte yaşanarak öğrenilir. Diğer çocukları gözlemlemek de öğrenmenin önemli bir parçasıdır.

Bazı çocuklar için önce bireysel seanslarla güven ve duygu düzenleme becerilerinin desteklenmesi, ardından gruba geçilmesi daha uygun olabilir. Bu sıralamayı ilk değerlendirmede sizinle birlikte planlarız.

Gruplar nasıl oluşturulur ve süreç nasıl işler?

Gruplar, yaş ve ihtiyaç benzerliğine göre ön görüşmeyle oluşturulur; süreç merkezimizin dört aşamalı danışmanlık modeline göre ilerler.

1. Başvuru ve ilk görüşme: Ailenizle görüşerek çocuğunuzun gelişim öyküsünü, sosyal ilişkilerdeki güçlü yönlerini ve zorlandığı durumları dinleriz. Gerekirse çocuğunuzu bireysel olarak da gözlemleriz.
2. Bireyselleştirilmiş planlama: Çocuğunuzun hangi grupta rahat ve verimli biçimde yer alabileceğini belirler, ona özel hedefler koyarız. Grup büyüklüğü, buluşma sıklığı ve süresi, oluşturulan grubun ihtiyacına göre planlanır ve size önceden bildirilir.
3. Terapi sürecinin başlatılması: Grup oturumları, belirlenen hedeflere uygun oyun ve etkinliklerle yürütülür.
4. İlerleme takibi ve değerlendirme: Uzmanımız çocuğunuzun gruptaki gelişimini izler, aile görüşmelerinde gözlemlerini paylaşır ve gerektiğinde hedefleri günceller.

Sosyal beceri sürecinde ailenin rolü nedir?

Aile, grupta öğrenilen becerilerin gündelik hayata taşınmasında en önemli köprüdür. Çocuk bir beceriyi grupta deneyimler; o beceri evde, parkta ve okulda tekrarlandıkça yerleşir.

• Gruptan sonra çocuğunuza neler yaptıklarını sorgulayıcı değil, meraklı bir tonla sorun.
• Uzmanın paylaştığı hedefleri evde küçük fırsatlarla destekleyin: sıra beklenen bir masa oyunu, bir arkadaşla kısa ve planlı bir oyun buluşması gibi.
• Çocuğunuzu başka çocuklarla karşılaştırmaktan kaçının; küçük ilerlemeleri fark edip dile getirin.
• Bir model olduğunuzu unutmayın: Selamlaşma, özür dileme, duyguyu adlandırma gibi davranışları çocuk en çok gördüğü yerden öğrenir.

Evde zorlandığınız durumlar için ebeveyn danışmanlığı görüşmeleri de sürece eşlik edebilir.

Ne zaman sosyal beceri desteği için başvurmalısınız?

Çocuğunuzun akran ilişkilerindeki zorluk birkaç aydır sürüyor, okul yaşamını ya da mutluluğunu etkiliyorsa bir uzman görüşü almanın zamanı gelmiştir. Öğretmenden gelen benzer geri bildirimler, çocuğunuzun “Kimse benimle oynamıyor” gibi cümleleri ya da sosyal ortamlardan sürekli kaçınması da dikkate alınması gereken işaretlerdir.

Zorluk özellikle okulda belirginse, uzmanın çocuğu sınıf ve teneffüs ortamında izlediği okul gözlemleri değerlendirmeye önemli bilgiler katar. Bakırköy'deki merkezimizde ilk görüşmede çocuğunuzun ihtiyacını birlikte değerlendirir; grup çalışması, bireysel destek ya da ikisinin birlikte yürütülmesi seçeneklerinden hangisinin uygun olduğuna sizinle karar veririz. Randevu için telefon, WhatsApp veya başvuru formu aracılığıyla bize ulaşabilirsiniz.